Kredi Karşılaştırırken Taksite Değil Toplam Maliyete Bak: Adım Adım Hesap

Sorun: "Ayda sadece 4.500 TL" cümlesi kararı ele geçiriyor

Kredi arayışı genellikle bir ihtiyaçla başlar: beyaz eşya bozulmuştur, kart borcu birikmiştir, taşınma masrafı vardır. Bu anda zihin "ayı nasıl kurtarırım" moduna geçer ve en düşük taksit en iyi seçenek gibi görünür. Oysa düşük taksit çoğu zaman uzun vade ve yüksek toplam maliyet demektir.

Borç almak ahlaki bir başarısızlık değildir; bazen en mantıklı seçenektir. Ama karşılaştırma yanlış ölçütle yapılırsa gereksiz yere pahalıya alınır.

Neden olur: Taksit görünür, toplam görünmez

• Reklam ve başvuru ekranları aylık taksiti büyük puntoyla, toplam geri ödemeyi küçük puntoyla gösterir.
• "Aylık faiz %3" küçük görünür; yıllık bileşik karşılığı %42,6'dır. Vergi ve fonlarla efektif yıllık maliyet daha da yükselir.
• Tahsis ücreti, hayat sigortası, hesap işletim ücreti gibi kalemler faiz dışında gösterilir ama toplam maliyetin parçasıdır.
• Vade uzadıkça taksit düşer; ama her ek ay faiz ödenen bir aydır.

Yöntem: Üç sayıyı yan yana koy

Her teklif için yalnızca şu üç sayıyı iste ve yaz:

1. Toplam geri ödeme (taksit × ay + peşin masraflar)
2. Toplam maliyet (toplam geri ödeme − eline geçen para)
3. Efektif yıllık faiz / yıllık maliyet oranı (ön bilgilendirme formunda yazmak zorundadır)

Taksit tutarı dördüncü sırada gelir ve yalnızca "bütçeye sığıyor mu" sorusuna cevap verir.

Örnek hesap

Varsayım: 100.000 TL ihtiyaç kredisi. Oranlar varsayımsaldır; gerçek teklifler günlük değişir ve bankadan alınmalıdır. Hesap, standart eşit taksitli (anüite) formülle yapılmıştır; vergi/fon ihmal edilmiştir (gerçekte maliyeti artırır).

Teklif	Aylık oran	Vade	Taksit (yakl.)	Taksit toplamı	Peşin masraf	Toplam geri ödeme	Toplam maliyet
A	%3,0	12 ay	10.046 TL	120.555 TL	500 TL	121.055 TL	21.055 TL
B	%3,0	36 ay	4.580 TL	164.880 TL	500 TL	165.380 TL	65.380 TL
C	%3,8	12 ay	10.540 TL	126.480 TL	0 TL	126.480 TL	26.480 TL
D	%3,8	36 ay	5.100 TL	183.600 TL	2.500 TL (sigorta dahil)	186.100 TL	86.100 TL

Üç ders:

• A ile B aynı faiz oranıdır; fark yalnızca vadedir. Taksit yarıdan aşağı düşer ama toplam maliyet 3 katına çıkar (21.055 → 65.380 TL).
• C, A'dan yüksek oranlıdır ama "masrafsız" diye sunulur; yine de A'dan 5.425 TL pahalıdır. "Masrafsız" etiketi tek başına karar verdirmez.
• D, en düşük "görünen" farkla en pahalı seçenektir: taksit 5.100 TL "makul" görünür, toplam maliyet 86.100 TL'dir — alınan paranın %86'sı.

Taksit bütçeye sığmıyorsa?

A'nın 10.046 TL taksiti çoğu hane için ağırdır. Bu durumda soru "36 ay mı" değil, "en kısa hangi vade sığar" olmalıdır. 18 ay %3,0 ile taksit yaklaşık 7.270 TL, toplam maliyet yaklaşık 30.860 TL olur: B'den 34.500 TL ucuz. Her ek ayın fiyatını görmek, vadeyi "mümkün olan en kısa"ya çeker.

Adımlar

1. İhtiyacı netleştir. Tam tutar ne? Daha azla olur mu? Kredi tutarını %20 düşürmek, toplam maliyeti de %20 düşürür.
2. En az 3 teklif al, ön bilgilendirme formunu iste. Form yasal zorunluluktur; efektif yıllık faiz ve toplam geri ödeme burada yazar.
3. Üç sayıyı tabloya yaz. Toplam geri ödeme, toplam maliyet, efektif yıllık oran. Taksiti son sütuna koy.
4. Sigortayı sor. Hayat sigortası çoğu kredide zorunlu değildir; isteğe bağlıysa toplam maliyete etkisini hesapla ve reddetme hakkını kullan.
5. Vadeyi sığan en kısaya çek. Taksit, maaş günü bütçesindeki "1. kova"ya giriyor; serbest kovayı sıfırlamamalı.
6. Erken kapama koşulunu oku. Erken ödemede faiz indirimi yasal haktır; ek gelir gelirse borcu kısaltmak için kullan.
7. Mevcut borçla birlikte değerlendir. Yeni kredi, borç önceliği rehberindeki sıraya girer; en yüksek oranlı borcu kapatmak için daha düşük oranlı kredi almak mantıklı olabilir, tersi değil.

Sık yapılan hatalar

• Kredi kartı nakit avansını "kredi" sanmak: oran genellikle ihtiyaç kredisinden yüksektir.
• "Faizsiz taksit" kampanyasında ürün fiyatının peşin fiyattan yüksek olduğunu görmemek.
• Birden fazla bankaya aynı gün başvurup kredi notunu zorlamak; önce teklif, sonra başvuru.

Araç ve şablon

Teklifteki taksiti Aylık Bütçe aracına sabit gider olarak ekle; zorunlu gider oranının %70'i aşıp aşmadığına bak. Şablondaki "Borç Listesi" satırlarına toplam maliyeti yaz, taksiti değil.

Kaynaklar ve notlar

Vade sınırları BDDK düzenlemesinden, politika faizi TCMB'den alınmıştır. Kredi faiz oranları bu makalede varsayımsaldır; güncel oranlar bankalardan alınmalıdır. Makale zamana duyarlıdır ve her ay kontrol edilir.